Image Image Image Image Image Image Image Image Image

Recht op educatie in Nederland

Marieke Hopman

By

17 maart 2016

Politiek debat over thuisonderwijs

17 maart 2016 | By | 11 Comments

Gitseren heeft de commissie OCW gedebatteerd over thuisonderwijs. Momenteel is thuisonderwijs niet toegestaan, tenzij ouders ontheffing hebben van de leerplicht vanwege geloofsbezwaren met betrekking tot regulier onderwijs. Sterker nog: ouders die momenteel via deze weg ontheffing van leerplicht krijgen (leerplichtwet 5b), hoeven helemaal geen onderwijs te geven aan hun kinderen, er is geen enkele controle op wat er met deze kinderen gebeurt.

Je begrijpt waarom men hier verandering in wil brengen.

In de praktijk wordt er geschat dat er momenteel 617 kinderen thuis onderwezen worden in Nederland.

Het debat was heftig en zeer boeiend. Wat mij vooral interesseerde was dat het een discussie was over welke juridische norm de bovenhand zal voeren. Is het recht van educatie het recht van het kind, en moet die daarom meebepalen hoe zijn/haar onderwijs eruit ziet? Of is het kind het eigendom van de ouder, en mogen ouders daarom kiezen welke vorm van onderwijs kinderen krijgen (wellicht onder bepaalde voorwaarden met een onderwijsinspectie die thuisonderwijs controleert)? Of zijn kinderen van de staat en moeten ze daarom “gewoon” naar school?

Zo zei dhr. Bruins (CU), bijvoorbeeld dat er in de discussie twee grondrechten botsen: ‘het recht van het kind op onderwijs en de schoolplicht enerzijds, en het recht van ouders om primair te kiezen voor de opvoeding en het onderwijs dat hun kind krijgt’. Hij meent dat wanneer ouders op deugdelijke manier onderwijs geven thuis, dit niet onmogelijk moet worden gemaakt. van Meenen (D66) argumenteerde echter als volgt: ‘recht op onderwijs, dat komt in mijn ogen het kind toe. Niet de ouder, niet wie dan ook, maar het kind’. Straus (VVD) sprak ook over twee rechten; de vrijheid van onderwijs, wat bestaat uit keuzevrijheid van ouders, en het recht van kinderen op goed onderwijs. Door thuisonderwijs af te schaffen zouden we vrijheid in onderwijs verliezen. Daarom wil zij thuisonderwijs toestaan, maar als uitzondering; de norm blijft dat kinderen naar school gaan. Hierbij gaf v. Dijk (SP) weer aan dat het formaliseren van thuisonderwijs wellicht een aanzuigende werking zal hebben.

Staatssecretaris Dekker lijkt in zijn beantwoording te zoeken naar een middenpositie in het debat; aan de ene kant zegt hij dat een kind het beste tot zijn recht komt in de sociale omgeving van de school, met onderwijzers die daar een opleiding voor hebben gevolgd. ‘In sommige situaties is schoolonderwijs echter niet mogelijk of wenselijk, volgens de ouders, en dan loopt het recht van kinderen op goed onderwijs gevaar. Daarom wil ik thuisonderwijs als een volwaardige vorm van onderwijs naast het schoolonderwijs wettelijk mogelijk maken, en dat zou dan mogelijk moeten zijn voor alle ouders en niet alleen voor ouders met levensbeschouwelijke bezwaren’. Hier zegt hij dus eigenlijk: schoolonderwijs is voor de kinderen het beste, maar soms zijn ouders het daarin niet met mij (overheid) eens, en als ze dan voor thuisonderwijs kiezen moeten we daar in ieder geval de kwaliteit van controleren.

Aan de andere kant zegt hij: ‘Aan wie komt het recht van onderwijs toe? Ik ga daar een heel eind mee met wat dhr. Van Meenen heeft gezegd, dat het recht op onderwijs een recht is wat kinderen toekomt. Als je kijkt naar het internationaal recht, staat het recht van onderwijs niet voor niets ook in het IVRK. Dat zijn rechten die kinderen hebben, los van hun ouders. En ik vind dat wij ook als overheid een taak hebben om niet alleen de vrijheid en de soevereiniteit van ouders te bewaken, maar dat wij ook de plicht naar kinderen hebben om ervoor te zorgen dat zij los van hun ouders goed onderwijs krijgen […] het is niet zo dat het recht van ouders om de keuzes voor hun kinderen te maken altijdvoorgaat’. Het idee om kinderen actief te betrekken bij een keuze voor wel/niet thuisonderwijs vindt hij dan ook ‘een sympathieke en interessante gedachte’.

Al met al lijkt het er op dat de staatssecretaris er nog niet uit is. Zoals dhr. Bisschop aangaf: het onderwerp is nog niet (voldoende) gerijpt.

Hier: Verslag Algemeen Overleg 16 maart 2016 vindt u een uitgebreid verslag van dit debat, de standpunten van alle partijen, de reactie van de staatssecretaris en de tweede termijn. De audiofile is helaas te groot om te uploaden, maar voor wie wil kan ik deze toesturen (geef dan even een reactie hieronder).

De leerplichtwet zal naar verwachting in 2017/2018 wijzigen.

 

Marieke Hopman

By

14 maart 2016

Klein verslag veldonderzoek

14 maart 2016 | By | No Comments

Maandag 15 maart 2016

Vandaag ongeveer 350 km gereden om onderzoeksgesprekken te voeren aan een hele andere kant van het land. Het was het waard: ik sprak met een moeder en haar kind die veel moeite hebben gehad om onderwijs te combineren met de speciale behoeften van dit kind.

Twee bijzondere dingen gebeurden; ten eerste, had het kind tegen zijn moeder gezegd dat hij niet met mij wilde spreken (zijn autisme en medische conditie maken een conversatie soms moeilijk), maar eenmaal daar besloot hij om toch met mij in gesprek te gaan. We hadden een lang gesprek over zijn recht op educatie, een gesprek waar ik veel van heb geleerd.

Ten tweede had ik de auto om op deze plek ver weg te kunnen komen, gehuurd van particulieren via een online platform…en ik was te laat om deze terug te brengen. In plaats van mij dit te verwijten, kreeg ik zojuist een berichtje van de eigenaren dat ze mij de huur niet volledig in rekening zullen brengen, als een bijdrage aan mijn onderzoek…te gek!

Twee bijzonderen dingen die me bijna het verdrietige gevoel doen vergeten, wat ik vaak moeilijk los kan laten na een dag luisteren naar verhalen over onrechtvaardigheid, frustraties, botsingen van ideeën over “het belang van het kind”, en de arme kinderen die daar bijna nooit beter uitkomen. Het is moeilijk te geloven, de kinderrechtenschendingen die structureel plaatsvinden in dit rijke, westerse, democratische en zeer geciviliseerde land genaamd “Nederland” (zoals, naar ik aanneem, ik elk land wel dingen niet pluis zijn, die je pas ziet als je verder onderzoek gaat doen). Laten we zeggen: er is ruimte voor verbetering.

Marieke Hopman

By

1 maart 2016

Het kindperspectief in recht op educatie in Nederland: een rechtszaak

1 maart 2016 | By | No Comments

Vandaag onderzoek ik rechtszaken gevoerd rondom het recht van kinderen op educatie in Nederland. Hieronder een (engelstalig) kort verslag van een zeer opvallende zaak, waarbij een kind van zeer religieuze ouders niet meer thuisonderwijs wil volgen, maar naar regulier onderwijs wil.

Today I am researching the court cases over the past 15-20 years with regard to the child’s right to education in the Netherlands. Most cases are very interesting and pose hard questions about who decides over children’s education; the local government, the school, the parents, the state, children?

During this research I came across this highly interesting and heartbreaking case. It is a case of a young boy whose parents are deeply religious “Seventh Day Adventists”. The boy has walked away from home several times, due to different conflicts with his parents. A most important point here is the fact that the boy is homeschooled by his parents, but he argues that the quality of this education is insufficient (he is only schooled 1,5h per day – which is normal in homeschooling).

When The boy walked away for the third time, he spent 11 days in a self-built improvised tent in a park until the police brought him to youth services. He lives in a young people’s home now. At the time of the court case, the boy had been accepted at the local gymnasium (highest level of high school education in the Netherlands).

The great thing about this case is that, in contradiction to many other cases on the right to education, here the boy himself has been heard. We could even say that the position of the child was the central issue to the case. Personally, my heart broke when I read the boys’ statement, where he stated that he wanted to go to a regular school, and in addition, that he disliked that his parents refused to hand over his personal stuff such as clothes, bank card and schoolbooks, and also that he ‘feels really bad about that his parents have let his pets die’.

Marieke Hopman

By

26 februari 2016

Moet je naar school?

26 februari 2016 | By | 2 Comments

Momenteel ben ik bezig met het uitwerken van wat interviews die ik de afgelopen tijd gedaan heb. Hieronder een kort fragment uit een zeer leuk filosofisch gesprek over recht op educatie met D., een jongen van 11 jaar oud. D. vindt het stom dat je naar school moet, dat het verplicht is. We hadden hier een gesprek over:

MH: En wat betekent dan recht op onderwijs? Als ik zeg: kinderen hebben recht op onderwijs.
Resp: Dat ze onderwijs mogen krijgen.
MH: En heb jij dat?
Resp: Nou ik moet het, dus eigenlijk vind ik dat stom.
MH: Leg eens uit?
Resp: ik vind het stom dat ik dingen moet, want, ja de tafel dekken ik snap dat dat handig is. Dus als ze dat vragen dan doe ik het, maar als ze zeggen dat ik het moet, dan zeg ik: je bent niet de baas, ik ben geen slaafje. […] Eigenlijk, ik krijg recht op onderwijs dus ik mag het, en als ik dan zeg nee ik wil het niet dan komen ze naar me toe en ze zeggen dat het moet. En dat is eigenlijk het stomme aan de regering en aan Mark Rutte en aan zo.
MH: Oké. Maar stel dat we dat niet zouden doen, en jij zegt ik wil niet meer naar school, ik ga niet meer. Als we dan zeggen oké blijf maar thuis…
Resp: Dan leren we niks, nou en? Het is toch ons leven? Het is niet hun probleem, ze bemoeien zich vooral met andermans problemen.
MH: Ja maar waarom ze dat doen, ze zeggen jij bent nog heel jong dus jij kunt nog niet goed begrijpen wat nodig is […] Bijv leren taal en rekenen. […] Stel nou dat jij altijd thuis blijft en nooit naar school gaat. Hoe leer je dan taal en rekenen? Of heb je dat niet nodig?
Resp: Ik vind taal heel stom. Want waarom moet je eigenlijk per se zonder spelfouten schrijven?
MH: Dat hoeft misschien niet, maar taal is natuurlijk ook wel, stel dat je nooit leert lezen. Lijkt me wel heel lastig in je leven.
Resp: Als mijn moeder of vader, 1 van de 2 of alletwee kunnen lezen, dan vraag ik aan hun of ze het me willen leren.
[…] MH: Dan ga je dus wel leren, maar dan thuis in plaats van op school?
Resp: Ja.
MH: Dus recht op onderwijs is dan meer dat je mag leren.
Resp: Maar eigenlijk zeggen ze dan, als ik niet ga, dan zeggen ze dat het moet.
MH: Ja.
Resp: En dat vind ik dus stom.
MH: Ja kun je begrijpen dat ze dat doen eigenlijk om jou te beschermen?
Resp: Tegen wat?
MH: Tegen dat je niet opgroeit op een manier..dat je straks mee kunt doen in de maatschappij.
Resp: Wat is daar erg aan? Ik kan toch ook van vruchten leven? Die gewoon groeien, dan zal ik die gewoon plukken.
MH: Ja dat kan, maar..
Resp: Ze zeggen toch ook dat geld verplicht is? Nou geld is helemaal niet nodig als je gewoon en pompoen tegen een aubergine kunt ruilen.
MH: Ja maar de vraag is of je daar gelukkig van gaat worden.
Resp: Van geld? Geld maakt niet gelukkig.
MH: Nee niet van geld, bijvoorbeeld als je niet kan lezen en schrijven, of van als je bijv nooit op school bent geweest terwijl alle andere mensen om je heen wel naar school gaan […] als er nou kinderen zijn met ouders, en die ouders willen die kinderen thuishouden. Die zeggen: jij mag niet naar school. Die kinderen wilen misschien heel graag naar school maar die ouders zeggen jij mag niet?
Resp: nou ouders zijn niet de baas , ja ze zijn de baas over kinderen maar de kinderen zijn zelf nog het grootste baas over zichzelf.
MH: Maar een kind wat heel jong is, klein is, als jouw moeder zegt jij mag niet naar school, hoe kom je dan op school? Dat is waar de regering ook tegen probeert te beschermen natuurlijk.
Resp: Nou, als ik nou in een familie zat die hartstikke stom was, net zoals Mathilda, hele stomme familie en ik had geen krachten, zou ik weglopen, zou ik aan mensen vragen of ze wisten of ik het kon eten of niet als ik bv met pepermunt aan kwam of met basilicum ofzo..en dan ga ik gewoon zo rondtrekken en het enige wat ik meeneem is een paar kleren en een beetje voedsel. Dat ik nog kan overleven.
MH: En waar ga je slapen?
[…] MH: het punt is meer dat ik denk: nou maar je hebt toch ook een beetje bescherming nodig? Of niet? Is toch ook goed dat jij een beetje beschermd wordt?
Resp: als ik later zelf mocht bepalen wat ik zou doen, zou ik denk ik met vriendinnen, ik moet later op kamers, dan zou ik gewoon met vriendinnen, we worden dan gewoon huisgenoten ik zou daar dan gewoon super leuk mee samenwonen. […] als we met z’n vieren op stap zouden gaan, dan zou ik het denk ik gewoon, ja fijn vinden.
MH: Ja? En dan hoef je niet echt te leren lezen, schrijven en rekenen?
Resp: Nee. Maar kijk, wat makkelijk is, als de ene nou gewoon een taalvak leert, en de andere het rekenvak en de andere weer geschiedenis en de andere weer dansen, dan hoeven we maar één ding te leren op school, dan leren we dat uitgebreider en dan kunnen we daarna samen tijd doorbrengen terwijl we leren want dan kunnen we van elkaar leren.
MH: O ja. Maar dan is het weer hetzelfde als school want daar leer je toch ook van elkaar?
Resp: Nou vooral van de juffen en meesters.
MH: Ja maar die hebben het dus eerder geleerd van iemand anders.
Resp: Maar wie heeft dan de taal uitgevonden?
MH: Ja, dat ontstaat een beetje hè. Er komen ook steeds nieuwe woorden bij.
Resp: En wie is er ooit begonnen met leraar zijn? Wie is de allereerste leraar?
MH: Wat denk jij? […] ik denk dat je al heel snel leraar bent als je een beetje ouder bent..bijv, als je een kind en een volwassene hebt, en zeker als we, zelfs bij dieren moet toch ook de moeder leren aan het kind hoe je bijv moet jagen.
Resp: of vlooien van elkaar afhalen.
MH: bijvorbeeld. Alles moet je eigenlijk leren, als je nieuw komt op de wereld dan kun je nog helemaal niks. Toch? Kijk maar naar een baby.
Resp: Een baby kan ademhalen,
MH: Ja dat hoeft je niet te leren
Resp: knipperen met z’n ogen, kijken, ruiken, zien
MH: Dat is waar. Maar als je een baby alleen in het bos zou laten…denk niet dat ie dat redt
Resp: met wilde dieren, dat overleeft ‘ie niet.
MH: Maar hoe gaat ‘ie eten ook? Baby’s kunnen in het begin nog niet kruipen hè.
Resp: ja…

Ik weet nog steeds niet goed wat ik moet met het “je kunt toch van vruchten leven”-argument. Ik heb dit vaker van kinderen gehoord, maar het lijkt me toch niet helemaal realistisch. Hoe moeten we dit duiden? Wat moeten we hiermee? Mocht iemand een idee hebben, kun je hieronder reageren (graag!).

Marieke Hopman

By

9 februari 2016

Onderwijs en de plicht om te studeren

9 februari 2016 | By | 2 Comments

Dear all,

By now I have interviewed about 20 people on the right to education in the Netherlands, of whom about 50% children. Some of these people had positive experiences with education, some negative. What seems to be a big factor in how children experience their education is the amount of enforcement involved.

How do you remember your education? Was/is it something you do because you MUST or something you do because you WANT TO?

Today I met a 10 year old boy who had even more trouble school timetablethan most children with the obligatory character of education. He simply felt greatly unhappy with teachers telling him what to do (“today you finish paragraph 5.1 of maths and you read 10 pages”, etc). Philosopher Michel Foucault compared a school to a military institution. According to Foucault, schools are focused on teaching discipline, like a military academy. Students are taught discipline like soldiers. You can see this by how even the physical side is forced; you have to sit/stand/walk/stand in line when the teacher tells you to, the timetable is strict.

Any student should who has a problem with authority will not make it to the diploma.

However, the boy I met today now does not study much at all. He is at home most of the time, and his parents are trying to give him space for him to find out what he wants and to start studying it. They believe that with time, something will interest him and he will find the motivation to study, because it is interesting to him. After all, you can learn how to read and write and calculate not only from studybooks. Imagine for example that you find a great interest in stars, you will want to study stars by reading about them, maybe take notes, explain them to others, calculate their positions.

The idea sounds great and wouldn’t it be great if school was just much more FUN? Or can it not be all fun? Does the right to education involve a duty to study? dutytostudy

Marieke Hopman

By

14 december 2015

Start: veldonderzoek recht op educatie NL

14 december 2015 | By | No Comments

Bij deze de eerste video over het veldonderzoek in Nederland: hoe werkt dit precies, wat voor gesprekken ga ik voeren, op welke manier en met wie?